Veel scholen besteden ruim aandacht aan begrijpend lezen. Toch blijft tekstbegrip voor veel kinderen lastig. Dat is niet zo vreemd: een tekst begrijpen vraagt om meer dan letters en woorden omzetten in klanken. Ook voorkennis over een onderwerp speelt een belangrijke rol. Hoe meer kinderen weten over de wereld, hoe makkelijker ze nieuwe teksten begrijpen. Daarom is kennisopbouw een belangrijke basis voor goed leesonderwijs.
Een tekst begrijpen lukt pas als kinderen zich een beeld kunnen vormen van wat ze lezen. Daarvoor hebben ze niet alleen technische leesvaardigheid nodig, maar ook achtergrondkennis en woordenschat.
Neem een tekst over vulkanen. Een kind kan alle woorden correct verklanken, maar als het niet weet wat lava, gesteente of een krater is, blijft de inhoud moeilijk te begrijpen. Een kind met meer voorkennis begrijpt dezelfde tekst veel sneller. Niet omdat het beter kan verklanken, maar omdat het meer kennis heeft om de nieuwe informatie aan op te hangen.
Onderzoekers noemen achtergrondkennis daarom een belangrijke bouwsteen van tekstbegrip. Hoe meer kennis kinderen hebben, hoe makkelijker ze nieuwe informatie begrijpen én onthouden.
Nieuwe kennis blijft beter hangen als die aansluit bij wat een kind al weet. Je kunt kennis vergelijken met klittenband: nieuwe informatie blijft plakken aan bestaande kennis.
Zo groeit stap voor stap een steeds groter netwerk van kennis, woorden en begrippen. Dat helpt kinderen om nieuwe teksten beter te begrijpen. En doordat ze die teksten beter begrijpen, leren ze weer nieuwe dingen. Lezen en kennisopbouw versterken elkaar dus voortdurend.
Kennis bouw je niet op in één les. Kinderen hebben tijd nodig om nieuwe informatie te verwerken, verbanden te leggen en nieuwe woorden te gebruiken.
Daarom werkt het goed om langere tijd rond één thema te werken. Binnen dat thema lezen kinderen verhalen en informatieve teksten, voeren ze gesprekken en verwerken ze wat ze leren in verschillende lessen.
De methodes Atlantis Start en Atlantis zijn vanuit die gedachte opgebouwd. In beide methodes staat een kennisrijk thema een heel blok centraal. Nieuwe woorden en begrippen komen steeds terug in verschillende teksten, opdrachten en gesprekken. Daardoor groeit niet alleen de kennis van het onderwerp, maar ook de woordenschat en het tekstbegrip van kinderen.
Doordat kinderen gedurende het blok steeds meer leren over het onderwerp, kunnen ze ook steeds rijkere en complexere teksten aan. De kennis die ze opbouwen, helpt ze namelijk om nieuwe teksten beter te begrijpen. Zo ontstaat binnen ieder blok een natuurlijke opbouw in inhoud én leesniveau.
Een goed thema gaat verder dan de directe leefwereld van kinderen. Juist onderwerpen als het zonnestelsel, ridders, oceanen of oude beschavingen helpen kinderen hun kennis van de wereld uit te breiden.
Kinderen hoeven daarbij niet alles direct te onthouden. Ook een eerste kennismaking met een onderwerp helpt al. Wanneer ze later opnieuw over hetzelfde onderwerp lezen of horen, herkennen ze informatie en bouwen ze verder op wat ze al weten.
Hoe meer kennis kinderen opdoen, hoe meer houvast ze hebben bij nieuwe teksten. Dat maakt lezen betekenisvoller, succesvoller én leuker.
In Atlantis Start en Atlantis versterken lezen, kennisopbouw en woordenschat elkaar elke dag.
Dat zie je terug in:
Benieuwd hoe leesonderwijs en kennisopbouw elkaar versterken? Vraag een gratis zichtzending aan van Atlantis Start of Atlantis. Ontdek hoe kinderen stap voor stap hun kennis van de wereld vergroten en daardoor steeds meer grip krijgen op wat ze lezen.
