Blij, boos, bang of verdrietig. Voor jonge kinderen is het soms best lastig om te begrijpen wat ze voelen en daar woorden aan te geven. En dan hebben we het nog niet eens over het herkennen van gevoelens bij een ander, omgaan met verschillen of samen spelen.
Sociaal-emotionele vaardigheden ontwikkelen zich stap voor stap. Als professional kun je kinderen daar iedere dag bij helpen. Door samen te praten over wat er gebeurt, maar ook door kinderen spelenderwijs te laten oefenen. Met passend ontwikkelingsmateriaal ontstaan vanzelf mooie momenten om emoties en sociaal gedrag bespreekbaar te maken.
Maar welk materiaal past bij wat je wilt stimuleren?
Een belangrijke eerste stap is kinderen leren herkennen wat ze voelen. Hoe ziet iemand eruit die blij is? Wat gebeurt er als je boos bent? En waaraan kun je merken dat iemand bang of verdrietig is?
Rolf Essentials – Wat ben ik blij is een mooi materiaal om hiermee te beginnen. Kinderen oefenen met vier basisemoties: blij, boos, bang en verdrietig. Ze draaien aan een wijzer, benoemen de emotie en zoeken het bijpassende gezicht.
Maak tijdens het spelen ruimte voor kleine gesprekjes. Vraag bijvoorbeeld: ‘Wanneer was jij heel blij?’ of ‘Hoe kun je zien dat iemand boos is?’ Zo leren kinderen niet alleen emoties herkennen, maar ook steeds beter vertellen over hun eigen gevoelens.
Je kunt het materiaal bovendien op verschillende manieren gebruiken. Maak bijvoorbeeld een memory met de emotiekaartjes of laat kinderen voor een spiegel een emotie nadoen.
Herkennen kinderen de basisemoties? Dan kun je een stap verder gaan. Hoe geef je uiting aan een gevoel? Wanneer voelde je jezelf zo? En hoe reageer je op de emoties van een ander?
Met Rolf Essentials – Emotie in het spel gaan kinderen hiermee aan de slag. Ze laten bijvoorbeeld met hun gezicht, lichaam of stem een emotie zien of vertellen over een situatie waarin ze zelf blij, boos, bang of verdrietig waren.
Ook samen delen en aandacht hebben voor de ander krijgen een plek. Zo voeren kinderen gezamenlijke opdrachten uit en geven ze elkaar aan het einde van het spel een compliment.
Wil je emoties gedurende de dag vaker terug laten komen? Dan kun je ook kiezen voor een emotiedobbelsteen, emotiewaaier of de All about me gevoelens-set. Handig tijdens een kringmoment, maar ook wanneer er spontaan iets gebeurt waarover je met kinderen wilt praten.
Naarmate kinderen ouder worden, ontdekken ze steeds meer dat niet iedereen hetzelfde is. Een ander kind kan iets anders voelen, denken of meemaken. Ook gezinnen en thuissituaties verschillen van elkaar.
Met het Familiekwartet kun je daar op een laagdrempelige manier over praten. Kinderen maken kennis met verschillende families en gezinssamenstellingen. Het spel geeft een mooie aanleiding om te vertellen over thuis en belangstelling te tonen voor elkaar.
Ook Rolf Originals – Jij en ik kun je inzetten om kinderen bewust naar zichzelf en anderen te laten kijken. Wat hoort bij mij? Wat herken ik bij jou? Waarin lijken we op elkaar en waarin verschillen we?
Zo ontdekken kinderen dat iedereen anders mag zijn.
Sociaal-emotionele ontwikkeling betekent ook leren omgaan met allerlei situaties. Wat doe je als iemand iets doet wat jij niet prettig vindt? Wat vinden we fijn gedrag? En denkt iedereen daar eigenlijk hetzelfde over?
Met Rolf Originals – OK of niet OK? bekijken en beoordelen kinderen verschillende situaties. Is wat er gebeurt volgens jou oké of niet oké?
Juist wanneer kinderen daar verschillend over denken, ontstaat een interessant gesprek. Waarom vind jij dit wel kunnen? Waarom vindt een ander van niet? En hoe zou degene in de situatie zich voelen?
Zo geef je kinderen de ruimte om na te denken over waarden, normen, grenzen en het perspectief van een ander.
Je hoeft niet altijd een spel over emoties te kiezen om de sociaal-emotionele ontwikkeling te stimuleren. Tijdens bijna ieder gezamenlijk spel oefenen kinderen sociale vaardigheden.
Denk aan wachten op je beurt, luisteren naar elkaar, omgaan met winnen en verliezen, hulp vragen, rekening houden met een ander en samen verantwoordelijkheid nemen voor het spel.
Kijk daarom tijdens een spel niet alleen naar het ontwikkelingsdoel, maar ook eens bewust naar wat er tussen kinderen gebeurt. Wie neemt initiatief? Wie helpt een ander? Hoe reageert een kind wanneer iets niet lukt? En lukt het om samen tot een oplossing te komen?
Juist die kleine momenten geven je veel informatie over wat kinderen al kunnen en waarbij ze nog ondersteuning kunnen gebruiken.
Er is dus niet één materiaal dat voor iedere groep de beste keuze is. Kijk vooral naar waar jouw kinderen op dat moment staan.
Wil je beginnen met emoties herkennen en benoemen? Kies dan bijvoorbeeld voor Wat ben ik blij. Wil je kinderen meer laten praten over en uiting geven aan gevoelens? Dan biedt Emotie in het spel verdieping. Wil je aandacht besteden aan verschillen tussen kinderen en gezinnen? Dan past het Familiekwartet of Jij en ik. En wil je samen praten over gedrag, waarden en grenzen? Dan is OK of niet OK? een mooie aanleiding.
Zo zet je spel heel bewust in om kinderen te helpen zichzelf én de mensen om hen heen steeds een beetje beter te begrijpen.
Wil je kinderen helpen om emoties beter te herkennen, zichzelf en anderen te begrijpen en sociale vaardigheden te oefenen? Ontdek onze materialen waarmee je sociaal-emotionele ontwikkeling op een speelse en toegankelijke manier stimuleert.
