Loose parts zijn losse, open materialen waarmee kinderen vrij kunnen spelen, bouwen en experimenteren. Denk aan natuurlijke materialen zoals stenen en takken, maar ook aan alledaagse of speciaal ontworpen speelelementen. Doordat deze materialen geen vast doel of voorgeschreven gebruik hebben, zijn ze bij uitstek geschikt voor jonge kinderen. Zij kunnen er vrij mee spelen, ontdekken en betekenis aan geven, vanuit hun eigen nieuwsgierigheid en fantasie.
Het begrip loose parts werd in de jaren zeventig geïntroduceerd door architect Simon Nicholson. Zijn theorie stelt dat creativiteit en leren toenemen naarmate kinderen meer variabele elementen tot hun beschikking hebben. Loose parts bieden die variatie: ze kunnen steeds opnieuw worden gecombineerd, verplaatst en opnieuw geïnterpreteerd. Dit maakt ze bijzonder waardevol voor vrij spel, waarin kinderen intrinsiek gemotiveerd zijn en leren door zelf te doen.
Een mooi voorbeeld hiervan is Rolf Originals – Loose Parts Play. Dit materiaal bestaat uit verschillende losse elementen in meerdere kleuren en vormen. De onderdelen zijn gemaakt van diverse materialen, zoals kunststof, hout, karton en rewood. Juist deze variatie in materiaal en uitstraling prikkelt de zintuigen en nodigt uit tot vergelijken, voelen, sorteren en combineren. Voor jonge kinderen biedt dit een rijke basis om vrij te experimenteren en hun eigen spel te creëren, zonder vooraf vastgelegde uitkomst.
Tegelijkertijd laat dit materiaal zien hoe loose parts ook uitstekend inzetbaar zijn voor doelgericht werken, wanneer professionals een opdracht of uitdaging aanbieden. In het kistje van Rolf Originals – Loose Parts Play zitten vier voorbeeldkaarten. Twee van deze kaarten kunnen kinderen één op één naleggen. Dit ondersteunt het werken aan observatie, concentratie en visuele waarneming. De andere twee kaarten geven het begin van een patroon. Kinderen leggen dit patroon eerst na en worden daarna uitgedaagd om het zelfstandig te herhalen of voort te zetten. Hierdoor werken zij doelgericht aan patroonherkenning, logisch denken en structuur, terwijl het open karakter van het materiaal behouden blijft.
Het verschil tussen vrij spel en begeleide activiteiten zit hierbij niet in het materiaal, maar in de rol van de professional. Door een gerichte vraag of opdracht te geven, zoals het naleggen of uitbreiden van een patroon, wordt het spel verdiept en krijgt het leren meer focus. Tegelijk blijft er ruimte voor eigen oplossingen en creativiteit, omdat er geen sprake is van één juiste manier.
Loose parts stimuleren bovendien het divergente denken: kinderen ontdekken dat er meerdere mogelijkheden zijn en dat fouten maken onderdeel is van het leerproces. Zowel in vrij spel als bij doelgerichte opdrachten oefenen zij belangrijke executieve functies, zoals plannen, volhouden, flexibel denken en samenwerken. De professional begeleidt dit proces door te observeren, vragen te stellen en aan te sluiten bij het niveau van het kind.
Daarnaast dragen losse materialen bij aan de motorische en cognitieve ontwikkeling. Het oppakken, draaien, neerleggen en combineren van verschillende materialen vraagt om fijne motoriek en hand-oogcoördinatie. Tegelijk maken kinderen kennis met abstracte begrippen zoals volgorde, herhaling, symmetrie en oorzaak-gevolg, op een concrete en speelse manier.
Samenvattend zijn loose parts perfect om jonge kinderen vrij te laten spelen, ontdekken en creëren. Tegelijkertijd bieden ze, zoals zichtbaar in Rolf Originals – Loose Parts Play, rijke kansen voor doelgericht leren wanneer professionals hier bewust opdrachten aan koppelen. Juist de combinatie van open spel en gerichte uitdaging maakt loose parts tot een krachtig en veelzijdig materiaal binnen opvang en onderwijs.
Ontdek Rolf Originals – Loose Parts Play en laat je inspireren door de mogelijkheden voor vrij spel én doelgericht leren.
