Een takje wordt een lepel. Een steen verandert in een taartje en met een handvol kastanjes wordt ineens gerekend. Natuurlijke materialen hebben geen vaste functie. En juist daardoor nodigen ze kinderen uit om zelf te bedenken wat ze ermee kunnen doen.
Loose parts zijn losse materialen waarmee kinderen vrij kunnen spelen, ontdekken en creëren. Er is geen vooraf bepaald eindresultaat en geen vaste manier waarop het materiaal gebruikt moet worden. Dennenappels, stenen, schelpen, bladeren, takjes, eikels en kastanjes passen daar perfect bij. Je vindt ze gewoon buiten.
Een loose parts-activiteit kan al beginnen voordat het materiaal op tafel ligt. Ga samen naar buiten en kijk wat er te vinden is. Welke vormen zie je? Welke kleuren? Wat voelt glad, ruw, hard of zacht? En wat zou je ermee kunnen doen?
Zo wordt het verzamelen zelf al onderdeel van het ontdekken. Laat kinderen bijvoorbeeld een eigen bakje of mandje vullen met materialen die hen aanspreken. Terug in de groep kunnen ze hun vondsten bekijken, vergelijken en gebruiken.
Met natuurlijke loose parts kun je volop creëren. Leg bijvoorbeeld bladeren, takjes, steentjes, veren, schelpen of dennenappels klaar, eventueel aangevuld met klei, touw of karton.
Geef niet direct de opdracht om een dier, poppetje of herfstboom te maken, maar stel een open vraag: Wat kun jij met deze materialen maken?
Misschien ontstaat er een gezicht van bladeren, een fantasiedier van takjes of een compleet landschap van stenen en mos. Doordat er geen voorbeeld is dat nagemaakt hoeft te worden, krijgen kinderen ruimte voor hun eigen ideeën.
Natuurlijke materialen lenen zich ook goed voor rekenactiviteiten. Met tien kastanjes of een verzameling stenen kun je verrassend veel doen.
Laat kinderen materialen tellen, sorteren op grootte of kleur, patronen maken of groepjes vormen. Welke tak is het langst? Kun je vijf stenen van klein naar groot leggen? Hoeveel eikels liggen er in ieder groepje? Kun je een patroon maken van steen-takje-steen-takje?
Ook cijfers en vormen kun je ermee maken. Leg bijvoorbeeld met kastanjes het cijfer 4 of maak met takjes een driehoek. Zo wordt rekenen tastbaar en zichtbaar.
Takjes worden wegen, stenen veranderen in huizen en een dennenappel kan zomaar een boom zijn. Wanneer kinderen verschillende natuurlijke materialen combineren, ontstaan er steeds nieuwe mogelijkheden.
Maak bijvoorbeeld een plek waar kinderen mandala’s kunnen leggen, kleine werelden kunnen bouwen of figuren en patronen kunnen maken. Voeg zand of klei toe en er ontstaan weer andere manieren om te spelen.
Het mooie is dat hetzelfde materiaal morgen iets totaal anders kan worden. Een steen die vandaag wordt gebruikt om te tellen, is morgen misschien een ingrediënt in de modderkeuken.
De natuur zorgt vanzelf voor afwisseling. In de herfst vind je kastanjes, eikels en gekleurde bladeren. In de winter kun je werken met kale takken en dennenappels. In het voorjaar verschijnen bloemen en bloesem en in de zomer zijn er weer andere bladeren, zaden en schelpen te verzamelen.
Daardoor kun je een loose parts-aanbod steeds aanpassen aan wat kinderen buiten zien en beleven. Leg de materialen in open bakjes of manden, zodat kinderen zelf kunnen kiezen, combineren en opnieuw ordenen.
Je hoeft bij loose parts niet altijd een activiteit voor te bereiden. Soms is het juist interessant om een verzameling materialen neer te leggen en te kijken wat er gebeurt.
Je kunt het spel vervolgens verdiepen met open vragen. Wat zou je nog nodig hebben? Hoe kun je ervoor zorgen dat de toren blijft staan? Kun je een andere manier bedenken om deze materialen te sorteren? Wat gebeurt er als je er nog drie bij legt?
Zo gebruik je wat de natuur biedt om kinderen te laten creëren, rekenen, onderzoeken én fantaseren. En daarvoor hoef je soms niet verder te kijken dan het schoolplein, de tuin of het park om de hoek.
Stenen, schijfjes, schelpen en andere natuurlijke materialen: soms is het fijn om ze gewoon binnen handbereik te hebben. Ontdek onze loose parts en vul je eigen vondsten uit de natuur ermee aan.