Hoe zorg je ervoor dat een onderwijsontwikkeling niet blijft hangen in theorie, maar daadwerkelijk landt in de klas? Voor OBS de Springschans in Heiloo lag het antwoord in een studiereis naar Dublin. Directeur Gijs Nolet reisde samen met het volledige schoolteam af naar Ierland om te ontdekken hoe kennisrijk onderwijs en rijke teksten daar in de praktijk vorm krijgen. Een reis die niet alleen nieuwe inzichten opleverde, maar ook zorgde voor meer verbinding en versnelling binnen de schoolontwikkeling.
OBS de Springschans is een groeiende basisschool in Heiloo met bijna 300 leerlingen. Al langere tijd werkt het team aan de ontwikkeling van taal- en leesonderwijs vanuit de nieuwste wetenschappelijke inzichten. “We willen ons onderwijs met elkaar maken en verbeteren. Daarom hebben we bewust gekozen om niet alleen een paar kartrekkers of de directie te laten gaan, maar het hele team. Van groep 1 tot en met groep 8.”
Die gezamenlijke aanpak sluit aan bij de visie van de school. Onderwijsontwikkeling ontstaat volgens Gijs niet achter een bureau, maar door samen te leren, te ervaren en keuzes te maken.
De school was al volop bezig met kennisrijk onderwijs. Teamleden volgden scholing, verdiepten zich in rijke teksten en experimenteerden met nieuwe werkwijzen in de klas. Toch bleef er behoefte aan een volgende stap. “We waren al een tijd bezig met de theorie. Maar hoe ziet het er nu uit op scholen die hier al jarenlang mee werken? Dat wilden we zelf ervaren.”
Tijdens zijn zoektocht naar inspirerende voorbeelden kwam Gijs regelmatig uit bij Ierland. Ook vanuit de onderwijsinspectie en wetenschappelijke publicaties werd verwezen naar de ontwikkelingen die daar al langer gaande zijn. In gesprekken met de Rolf groep werd vervolgens onderzocht hoe deze internationale voorbeelden konden aansluiten bij de ontwikkelvraag van de school. “Toen ontstond het idee: als we echt willen zien hoe dit werkt, moeten we naar Ierland.” Samen werd een programma samengesteld dat volledig aansloot bij de onderwijsontwikkeling van OBS de Springschans. De studiereis was daarmee geen losstaand initiatief, maar een logische volgende stap binnen een groter traject rondom taal, lezen en kennisrijk onderwijs.
De Rolf groep stelde een programma samen waarin schoolbezoeken, ontmoetingen met wetenschappers en gesprekken met onderwijsinstituten elkaar versterkten. Voor het team bleek juist die combinatie bijzonder waardevol. “Het programma was boven verwachting. We zagen de praktijk in scholen én kregen de wetenschappelijke onderbouwing erbij. Dat versterkte elkaar enorm.”
Tijdens de schoolbezoeken zagen de collega’s hoe kennisrijk onderwijs vorm krijgt in verschillende groepen. De gesprekken met onderzoekers maakten vervolgens inzichtelijk waarom bepaalde keuzes werken. “Wat veel indruk maakte, waren de voorbeelden van jonge kinderen die al op hoog niveau teksten schreven. Dan zie je wat hoge verwachtingen kunnen opleveren.” De wetenschappers wisten hun inzichten bovendien op een toegankelijke manier te vertalen naar de dagelijkse onderwijspraktijk. “Ze vertelden niet alleen over onderzoek, maar maakten steeds de koppeling naar wat je daadwerkelijk in de klas ziet gebeuren.”
De reis bracht meer dan alleen nieuwe kennis. Zo bezocht het team zowel een moderne school als een school midden in het centrum van Dublin. “We zagen hoe leerkrachten met relatief beperkte middelen prachtig onderwijs verzorgen. Dat maakte ons ook bewust van hoe goed we het in Nederland op veel vlakken hebben.” Daarnaast maakten collega’s kennis met een veel diversere leerlingpopulatie dan zij in Heiloo gewend zijn. “Dat soort ervaringen neem je mee terug naar je eigen praktijk. Die krijg je niet uit een boek.”
Voor Gijs was de studiereis onderdeel van een groter schoolontwikkelingstraject. Het bezoek aan Dublin stond niet op zichzelf, maar sloot direct aan bij de doelen waar de school al langere tijd aan werkte. “Het was geen leuk uitstapje. Het was een bewuste investering in iets waar we als school al volop mee bezig waren.”
Juist doordat het hele team deelnam, ontstond er meer draagvlak voor de vervolgstappen. “Collega’s hebben met eigen ogen gezien wat we willen bereiken. Daardoor worden gesprekken anders en kun je sneller gezamenlijk besluiten nemen.” Volgens Gijs heeft de reis de ontwikkeling binnen de school zichtbaar versterkt. “Het heeft bevestigd dat we op de goede weg zijn. En het heeft de implementatie van onze plannen versneld.”
Voor de organisatie van de studiereis werkte OBS de Springschans samen met de Rolf groep. Vanaf de eerste gesprekken stond één vraag centraal: wat wil de school leren, ervaren en meenemen naar de eigen praktijk? “Je investeert behoorlijk wat geld en tijd. Dan wil je vertrouwen hebben dat het programma aansluit bij je doelen en dat alles goed geregeld is.” Dat vertrouwen ontstond al vroeg in het traject. “Wij hadden duidelijke wensen en ideeën. Daar werd goed naar geluisterd. Uiteindelijk stond er een programma dat precies aansloot bij waar wij als school naar op zoek waren.”
Ook tijdens de reis werd de begeleiding als prettig ervaren. De combinatie van inhoudelijke ondersteuning en praktische ontzorging gaf ruimte om volledig op de inhoud te focussen. “De begeleiders bewogen mee met onze groep. We kregen de ruimte om onze eigen accenten te leggen, terwijl de organisatie volledig verzorgd was. Dat gaf rust.” Volgens Gijs zit juist daarin de meerwaarde. “Je kunt je volledig richten op wat je komt halen, terwijl je weet dat alles achter de schermen goed geregeld is.”
Als Gijs terugkijkt op de opbrengst van de reis, denkt hij niet alleen aan kennisrijk onderwijs of rijke teksten. De grootste winst zit volgens hem in de kracht van het collectief. “Onderwijskwaliteit ontstaat doordat een team samen optrekt. Zo’n reis versterkt dat enorm. Je bent samen bezig met dezelfde ontwikkeling, deelt dezelfde ervaringen en kijkt met dezelfde bril naar de toekomst.”
Of hij een studiereis zou aanbevelen aan andere schoolleiders? Daar hoeft hij niet lang over na te denken. “Als het aansluit bij een duidelijke ontwikkelvraag binnen je school, dan is het ontzettend waardevol. Het brengt onderwijsontwikkeling én teamontwikkeling samen. Juist die combinatie maakt het zo krachtig.”
En mocht een collega-directeur hem vragen met wie hij deze reis organiseerde, dan is zijn antwoord helder: “Dan beveel ik de Rolf groep aan!”
